LÀM SAO KIỆN FORMOSA?

LÀM SAO KIỆN FORMOSA VÀ CÁC CÔNG TY GÂY Ô NHIỄM TẠI VIỆT NAM?

Hỏi: Theo Quy chế Rome 1998, chỉ có bốn khả năng để đưa một vụ án về môi trường ra trước Tòa hình sự quốc tế International Criminal Court (ICC):

1. Vụ án xảy ra trên lãnh thổ của một trong các quốc gia thành viên của ICC;
2. Nghi phạm có quốc tịch của một trong các quốc gia thành viên của ICC;
3. Hội đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc chuyển vụ việc sang ICC;
4. Một quốc gia không phải thành viên của ICC chấp thuận thẩm quyền của ICC trong một vụ việc cụ thể.

Vấn đề là, trong số 124 quốc gia thành viên của ICC hiện nay không có tên Việt Nam và Đài Loan. Điều này có nghĩa là không thể truy tố quan chức chính phủ Cộng Sản Việt Nam và lãnh đạo Formosa ra ICC, trừ trường hợp họ có quốc tịch của một trong 124 nước kể trên.

ĐÁP: Hiểu biết và nhận xét trên đây không sai. Các tổ chức Việt Nam trên khắp thế giới và ngay chính nạn nhân tại Việt Nam rất khó có điều kiện để kiện công ty FORMOSA làm ô nhiễm môi trường tại Việt Nam ra trước tòa hình sự quốc tế ICC. Ngoài ra, khả năng Hội đồng Bảo An LHQ chuyển vụ việc sang ICC là rất thấp vì cơ quan này chỉ xử lý những vụ việc liên quan đến các xung đột hoặc nguy cơ dẫn đến xung đột quốc tế. Hơn nữa, nó đòi hỏi ít nhất 8/15 quốc gia thành viên hội đồng đồng ý, trong đó phải có đủ 5 thành viên thường trực (Mỹ, Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc). Tuy nhiên, trong giới hạn của ICC, nạn nhân Việt Nam vẫn có cơ hội đưa các nghi phạm về môi trường, huỷ hoại tài nguyên và cưỡng chế thu hồi đất trái pháp luật ở Việt Nam ra trước toà án này. Nhưng tại Việt Nam, cả nước hiện đang bị tập đoàn CS khống chế. Từ nhân viên công lực, công an, thẩm phán hay quan tòa đều là đảng viên CS. Tất cả đều nằm trong guồng máy đảng trị và thêm nạn tham nhũng thối nát khiến tòa án chỉ là bù nhìn, bất lực, nếu không nói là còn a tòng với thủ phạm khi bị mua chuộc. Đối với công ty FORMOSA có hàng tỷ tỷ đô la, thì việc tung tiền làm đảo lộn công lý tại Việt Nam là việc không khó.

May mắt thay Việt Nam chúng ta có vị lãnh đạo CPQGVNLT là Thủ Tướng Đào Minh Quân, người duy nhất có đủ các điều kiện bao trùm lên 4 trở ngại nói trên:

Thủ Tướng có quốc tịch Hoa Kỳ, tuy chưa phải là thành viên chính thức của ICC. Nhưng là 1 trong 5 Ủy Viên Thường Trực của Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc. Tính tới tháng 5/2015, có 123 quốc gia là thành viên của Toà án. Các nước đã không ký kết hoặc phê chuẩn Quy chế Rome của ICC bao gồm Ấn Độ, Indonesia, và Trung Quốc. Vào ngày 6 tháng 5 năm 2002, Hoa Kỳ, ở một vị trí chia sẻ với Israel và Sudan, trước đó đã ký kết Quy chế Rome, Nhưng sau đó đã chính thức từ bỏ ý định phê chuẩn.

1- Vị trí tại Hoa Kỳ liên quan đến ICC rất khác nhau. Tuy chính quyền Bush tại thời điểm thành lập của ICC, tuyên bố sẽ không tham gia ICC. Tuy nhiên chính quyền Clinton đã ký Quy chế Rome vào năm 2000, nhưng chưa gửi cho Thượng viện phê chuẩn và sau đó chính quyền Obama đã tái lập một mối quan hệ làm việc với Tòa án ICC.

2- Chính Phủ Quốc Gia Việt Nam Lâm Thời (CPQGVNLT) đã được cả ba (3) thế hệ gồm: Lão Niên-Trung Niên và Thanh Niên thành lập ngày 21/10/1990. Sau đó CPQGVNLT đã được Chính Phủ Hoa Kỳ cùng Quốc Hội Âu Châu gồm 28 nước gửi công hàm quan hệ (Provisional National Government of Viet Nam) và công nhận danh xưng Thủ Tướng của Ngài Đào Minh Quân (Honorable Prime Minister Đào Minh Quân). Vì vậy CPQGVNLT hiện là Chính Phủ hợp pháp duy nhất có thể đại diện cho dân tộc và đất nước Việt Nam để khởi kiện, không những FORMOSA mà còn có thể kiện tất cả những công ty hay cá nhân nào làm thiệt hại đến tinh thần lẫn vật chất, sinh mạng và môi trường của đất nước và con người Việt Nam.

3- Luật pháp Hoa Kỳ cho phép công dân kiện những công ty ở các quốc gia khác, nhưng có chi nhánh tại Hoa Kỳ. Tòa án còn có thẫm quyền thực thi phán quyết với công ty mẹ, dù đặt ở bất cứ quốc gia nào. Như trong trường hợp Công ty FORMOSA có trụ sỡ chính tại Đài Loan, nhưng có chi nhánh tại Hoa Kỳ tên là Formosa Plastic Corporation nên CPQGVNLT chắc chắn có quyền kiện FORMOSA tại Hoa Kỳ và sau đó sẽ tìm cách nối kết với vụ kiện tại ICC.

4- Thủ Tướng Đào Minh Quân đã đệ nạp đơn kiện Cộng Sản Việt Nam tại Toà Án Hình Sự Quốc Tế ICC và được cấp số hồ sơ (Reference Number) là một trong những yếu tố quan trọng để nối kết sự đồng lõa phạm tội diệt chủng của các đầu sỏ CSVN với công ty FORMOSA vào vụ kiện đang được Tòa Hình Sự Quốc Tế ICC thụ lý.

5- Ngoài ra, theo Quy chế Rome 1998, dựa trên báo cáo của các tổ chức phi chính phủ và một số cơ quan khác, Trưởng Công tố có thể đề nghị Hội đồng Dự thẩm của ICC cho phép mở một cuộc điều tra độc lập và tiến hành các thủ tục tố tụng tiếp theo. Kết quả là lãnh đạo các doanh nghiệp đó có thể bị ICC xét xử.

Như đã đề cập ở trên, không những chỉ có FORMOSA sẽ bị kiện, mà các công ty của Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh, Pháp, Đức, Đan Mạch, Hà Lan, Canada, Úc và các quốc gia thành viên khác của ICC đang đầu tư ở Việt Nam, nếu có bằng chứng những người mang quốc tịch của các quốc gia nói trên đang gây ô nhiễm môi trường hoặc liên quan đến việc cưỡng chế thu hồi đất và khai thác tài nguyên trái phép ở Việt Nam, thì người dân Việt Nam hoàn toàn có thể báo cáo thông tin lên Trưởng Công tố của ICC. Nếu không có điều kiện hay hoàn cảnh để báo cáo, thì có thể chuyển hồ sơ nhờ CPQGVNLT nộp đơn kiện để đòi lại công lý cho mình.

Vì vậy chỉ cần chứng minh CSVN có liên hệ, hợp đồng, chứa chấp hay bao che cho công ty FORMOSA là họ đương nhiên trở thành đồng lõa phạm tội ác và đều có thể bị truy tố. Điều này chắc chắn sẽ sảy ra vì CSVN đã ký giao kèo cho FORMOSA vào khai thác tại Việt Nam và hiện CSVN đang tìm cách đàn áp, gây khó khăn cho đồng bào khi nộp đơn kiện FORMOSA tại Việt Nam.

Do đó, Chính Phủ Quốc Gia Việt Nam Lâm Thời (CPQGVNLT) có đầy đủ tư cách pháp nhân và là nguyên đơn duy nhất để đưa FORMOSA và CSVN ra trước ánh sáng công lý tại Hoa Kỳ và tại ICC.

Ngày đền tội của những kẻ đại gian ác phải đến. Nếu đồng bào Việt Nam cả trong lẫn ngoài nước cùng một lòng tham gia hổ trợ cho CPQGVNLT thì không những công ty FORMOSA phải bồi thường xứng đáng cho các nạn nhân và còn có thể bị tống xuất ra khỏi nước ta. Phần các đầu sỏ gian đảng CSVN cũng phải bị trừng trị thích đáng trước pháp luật. Sau đó, công cuộc giải thể cái gọi là “nhà nước” CHXHCNVN chỉ là bước kế tiếp.